Lunatyzm jest jednym z bardziej znanych zaburzeń snu. Należy do zaburzeń tzw. parasomnicznych, czyli występujących w trakcie snu lub przy wybudzaniu się z niego. Sama nazwa lunatyzm pochodzi od łacińskiego słowa luna oznaczającego księżyc. Przez długi czas uważano, że główną przyczyna występowania zjawiska lunatyzmu u ludzi jest właśnie wpływ księżyca. Jednak współczesne badania wykluczają znaczący wpływ działania faz księżyca na powstanie tego typu zaburzeń. Faktem jest jednak, że pełni księżyca zwiększa ilość aktywnych lunatyków.

Lunatyzm to zjawisko chodzenia w czasie snu, które wiąże się z niedojrzałością centralnego układu nerwowego. Najczęściej występuje u dzieci, które nie mają jeszcze odpowiednio ukształtowanego układu nerwowego. Lunatyzm u osoby dorosłej jest już chorobą. Osoba śpiąca nagle wstaje i zaczyna chodzić lub wykonywać inne czynności (np. jeść, ubierać się itp.), przy czym umysł znajduje się ciągle w stanie snu, więc niemożliwa jest świadoma kontrola zachowania. Oczy lunatyka są otwarte, więc może on omijać przeszkody, jednak jego reakcje na pytania innych osób mogą być powolne, albo może nie być ich wcale. Ma zaburzoną koordynację. Łagodniejszą formą lunatyzmu jest mówienie przez sen. Lunatyzm nie pozostawia wspomnień. Osoby cierpiące na tę przypadłość najczęściej nie zdają sobie z niej sprawy. Czy wobec tego stanowią zagrożenie dla otoczenia?

Odpowiedz nie jest jednoznaczna. W historii badań nad tym schorzeniem odnotowano prawie 70 przypadków kiedy to lunatyk, pozostając w bardzo głębokim śnie, dokonał morderstwa. Należy jednak podkreślić, że lunatyzm nie wiąże się zasadniczo z żadnymi morderczymi skłonnościami. Osoby śpiące są całkowicie nieświadome swoich czynów. Lunatycy mogą przykładowo prowadzić samochód, budząc się niespodziewanie na środku autostrady, spokojnie spacerować po wysokich rusztowaniach czy parapetach okiennych, jeść czy rozmawiać. Pewien nastolatek w ataku lunatyzmu wypadł z czwartego piętra, łamiąc rękę i nogę – a upadłszy na chodnik, spał spokojnie dalej. Biorąc jednak pod uwagę, że lunatyzm dotyka ok. 2,5% dorosłej populacji zdarzenia te są marginalne. Najczęściej atak lunatyzmu kończy się spacerem po mieszkaniu, rzadziej wyjściem poza nie.

Osoby spacerującej we śnie nie należy szarpać, uderzać, krzyczeć na nią. Można ją delikatnie i łagodnie wybudzić. Osoba taka po przebudzeniu w nieznanym miejscu będzie z pewnością zdezorientowana, pamiętajmy żeby przemawiać do niej spokojnym głosem. Lunatyka, jeżeli nie stawia oporu, można również zaprowadzić do łóżka, budzenie go nie jest konieczne. Mając w najbliższym otoczeniu osobę o skłonnościach do lunatykowania należy odpowiednio zabezpieczyć dom czy mieszkanie. Należy zamknąć drzwi. Powinno się usunąć przedmioty mogące stanowić zagrożenie, tak żeby ograniczyć możliwość potknięcia się czy uderzenia. Przedmioty ostre powinny być dobrze zabezpieczone. Osoba ze skłonnościami do lunatykowania nie może spać na piętrowym łóżku. Należy również zabezpieczyć okna montując w nich specjalne klamki i grube szyby. Pokój w którym śpi lunatyk nie powinien być zamknięty. Czasem żeby uniknąć nocnych wędrówek wystarczy zostawić przy łóżku zapaloną lampkę.

Niestety nie znaleziono dotąd metod skutecznego leczenia lunatyzmu. Niektóre leki uspokajające lub antydepresyjne mogą ograniczać występowanie tego schorzenia, jednak wśród lekarzy nie ma całkowitej zgody co do leczenia i doboru terapii.

Tagi: lunatyk, lunatyzm,