Denis Diderot
| Denis Diderot | |
 |
|
| Urodzony | 5 października 1713 Langres, Francja |
| Zmarł | 30 lipca 1784 Paryż, Francja |
 Galeria w Wikimedia Commons |
|
 Teksty na Wikiźródłach |
|
 Kolekcja cytatów w Wikicytatach |
|
Denis Diderot (ur. 5 października 1713 w Langres we Francji, zm. 31 lipca 1784 w Paryżu) – francuski pisarz, krytyk literatury i sztuki, filozof i encyklopedysta okresu Oświecenia.
Najbardziej znanym dziełem Diderota jest Kubuś Fatalista i jego pan (Jacques le Fataliste et son maître, 1796), a najbardziej znaną powieścią Zakonnica (La Religieuse, 1796).
Jest on twórcą nowatorskiej teorii dramatu mieszczańskiego, umieszczającej utwory dramatyczne między komedią i tragedią, co miało być bliższe rzeczywistości. Teorię opisał w dziełach: Rozmowy o Synu naturalnym (Entretiens sur "Le fils naturel", 1757) i O poezji dramatycznej (De la poésie dramatique, 1759).
Denis Diderot stał się inicjatorem, naczelnym redaktorem i jednym z głównych twórców Encyklopedii (1751–1772), która zebrała dorobek myśli społecznej, filozoficznej i moralnej europejskiego oświecenia. Sam napisał szereg artykułów z dziedziny filozofii, sztuki i rzemiosła. To monumentalne dzieło współtworzył z nim matematyk Jean d'Alembert.
Prace nad Encyklopedią rozpoczął w roku 1745 i prowadził je przez 27 lat. Nie było to łatwe, gdyż kilkakrotnie był aresztowany i osadzony w więzieniu z powodów religijnych.
Poglądy Diderota, myśliciela i filozofa ewoluowały od teizmu, poprzez deizm do otwartego, materialistycznego ateizmu, połączonego z sensualizmem i determinizmem witalistycznym. Swoje poglądy religijne wyłożył w Liście o ślepcach (Lettre sur les aveugles à l'usage de ceux qui voient, 1749).
Postulował pierwszeństwo nauk eksperymentalnych przed spekulatywnymi, akcentował też względność ludzkiego poznania i sprzeczność różnych dziedzin wiedzy.
Zajmował się też krytyką malarstwa, a swoje poglądy przedstawił w esejach Salons (1759–1781).
Politycznie, był początkowo zwolennikiem absolutyzmu oświeconego, jego poglądy ewoluowały jednak w kierunku demokratyzmu, był zwolennikiem obalenia kolonializmu i despotyzmu.
[edytuj] Dzieła
- Essai sur le mérite et la vertu, napisane przez Shaftesbury'ego tłumaczenie Diderota na j'.francuski (1745)
- Pensées philosophiques (Myśli filozoficzne), esej (1746)
- La promenade du sceptique (1747)
- Les bijoux indiscrets, powieść(1748)
- Lettre sur les aveugles à l'usage de ceux qui voient (List o ślepcach na użytek tych co widzą) (1749)
- Encyclopédie (1750-1765)
- Lettre sur les sourds et muets (1751)
- Pensées sur l'interprétation de la nature, esej (1751)
- Le fils naturel (1757)
- Entretiens sur le Fils naturel (1757)
- Discours sur la poesie dramatique (1758)
- Salons, critique d'art (1759-1781)
- Zakonnica, powieść (1760)
- Kuzynek mistrza Rameau, dialog filozoficzny (1761?)
- Lettre sur le commerce de la librairie (1763)
- Mystification ou l’histoire des portraits (1768)
- Entretien entre D'Alembert et Diderot (1769)
- Sen D'Alemberta, dialog (1769)
- Suite de l'entretien entre D'Alembert et Diderot (1769)
- Paradoxe sur le comédien (Paradoks o aktorze) (1773-1778, wydany pośmiertnie w 1830)
- Apologie de l'abbé Galiani (1770)
- Principes philosophiques sur la matière et le mouvement, essai (1770)
- Entretien d'un père avec ses enfants (1771)
- Kubuś Fatalista i jego pan (Jacques le fataliste et son maître), powieść (1771-1778)
- Supplément au voyage de Bougainville (1772)
- Histoire philosophique et politique des deux Indes, in collaboration with Raynal (1772-1781)
- Voyage en Hollande (1773)
- Éléments de physiologie (1773-1774)
- Réfutation d'Helvétius (1774)
- Observations sur le Nakaz (1774)
- Essai sur les règnes de Claude et de Néron (1778)
- Lettre apologétique de l'abbé Raynal à Monsieur Grimm (1781)
- Aux insurgents d'Amérique (1782)
- Salons
Warning: curl_setopt() [function.curl-setopt]: CURLOPT_FOLLOWLOCATION cannot be activated when in safe_mode or an open_basedir is set in /home/raid/beds/domains/dobrysen.com.pl/public_html/wiki/richFeeds.php on line 59
| Benedykt XVI oddał hołd Leonowi XIII |
|
Benedykt XVI odwiedził w niedzielę rano rodzinną miejscowość papieża Leona XIII - Carpineto Romano pod Rzymem. Rządzący przez ćwierć wieku Kościołem w latach 1878-1903 Leon XIII był jednym z najbardziej wpływowych papieży ostatnich wieków, autorem 86 encyklik.
|
| Buzek apeluje o śledztwo po śmierci Bebenina |
|
Przewodniczący Parlamentu Europejskiego Jerzy Buzek wyraził w niedzielę smutek z powodu śmierci założyciela opozycyjnego białoruskiego portalu internetowego Karta'97 Aleha Bebenina i wezwał władze Białorusi do przeprowadzenia śledztwa w tej sprawie.
|
| 542 razy na mównicy. Rekordy w Sejmie |
|
Od początku obecnej kadencji Sejmu posłowie występowali z mównicy sejmowej ponad 34 tys. razy. Rekordzistą jest Jerzy Gosiewski (PiS), który zabierał głos 542 razy. Są jednak także posłowie, którzy jeszcze nie występowali lub przemawiali tylko raz.
|
| Atak serca przewidziany z ludzkiego włosa |
|
Jak informuje University of Western Ontario (Kanada) na swojej stronie internetowej tamtejsi naukowcy opracowali metodę pomiaru poziomu stresu z ludzkiego włosa. Mierzyli w nim stężenie kortyzolu i sprawdzali wpływ jego ilości we włosie na wystąpienie ataku serca.
|
| Biskupi: Nie da się wychować człowieka bez sfery religijnej |
|
Nie da się w pełni wychować człowieka bez uwzględnienia także jego sfery religijnej - podkreślają biskupi w liście, odczytywanym w kościołach w niedzielę z okazji 20-lecia wprowadzenia katechizacji do szkół.
|