Z Wikipedii

Współrzędne: 55°45′0″N 37°37′0″E / 55.75, 37.61667

Moskwa Mocква
Herb Moskwy Flaga Moskwy
Panorama Moskwy
Państwo	Rosja
Obwód	moskiewski
Mer	Юрий Лужков Jurij Łużkow
Powierzchnia	1 081 km²
Położenie	55° 45' N 37° 37' E
Wysokość	150÷253 m m n.p.m.
Ludność (2008) • liczba ludności • gęstość • aglomeracja	10 470 318 9 685,8 os./km² 12 219 500
Nr kierunkowy	+7 495
Kod pocztowy	101000-129626
Tablice rejestracyjne	77, 97, 99, 177, 199
Podział miasta	10 okręgów (округов - okrugow) i 123 rejony (Райо́н - rajón)
Miasta partnerskie	Astana (Kazachstan) Bangkok (Tajlandia) Berlin (Niemcy) Bruksela (Belgia) Buenos Aires (Argentyna) Düsseldorf (Niemcy) Duszanbe (Tadżykistan) Erywań (Armenia) Helsinki (Finlandia) Kraków (Polska) Madryt (Hiszpania) Plik:Flag of Slovenia.svg Lublana (Słowenia) Paryż (Francja) Plik:Flag of the People's Republic of China.svg Pekin (Chińska Republika Ludowa) Praga (Czechy) Rzym (Włochy) Seul (Korea Południowa) Tel Awiw-Jafa (Izrael) Tokio (Japonia) Warszawa (Polska) Wiedeń (Austria)
Położenie na mapie Rosji Moskwa Mocква
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Moskwa (ros.: Mocква, IPA: [ma'skʋa]) – stolica Rosji i największe miasto tego kraju. Najważniejszy ośrodek gospodarczy i kulturalny Rosji. Siedziba najwyższych władz państwowych w tym prezydenta Rosji. Jeden z najciekawszych ośrodków turystycznych Europy, jednocześnie symbol imperium radzieckiego.

Spis treści 1 Geografia 1.1 Położenie 1.2 Klimat 1.3 Podział administracyjny 2 Historia 2.1 Stolica Wielkiego Księstwa 2.2 Stolica Carstwa 2.2.1 Wielka Smuta 2.3 Rządy Piotra I 2.4 XIX wiek 2.5 XX wiek 3 Zabytki i miejsca warte odwiedzenia 3.1 Katastrofy i zamachy terrorystyczne 4 Demografia 4.1 Historia populacji 5 Dzisiejsza Moskwa 5.1 Gospodarka 5.2 Architektura wieżowcowa 5.3 Koszty życia 5.4 Nauka i edukacja 5.5 Transport 5.5.1 Metro 5.5.2 Transport lotniczy 5.5.3 Transport kolejowy 5.6 Sport 6 Zobacz też 7 Linki zewnętrzne

[edytuj] Geografia

[edytuj] Położenie

Moskwa położona jest nad rzeką Moskwą na wschodnim skraju Europy, w centrum Równiny Rosyjskiej.

[edytuj] Klimat

Moskwa leży w strefie klimatów umiarkowanych. Na terenie zachodniej Rosji panuje klimat kontynentalny z odmianą wybitnie kontynentalną.

[edytuj] Podział administracyjny

Moskwa jest miastem wydzielonym Federacji Rosyjskiej i stanowi jej odrębny podmiot. Jest też stolicą obwodu moskiewskiego, chociaż sama do niego nie należy. Moskwa dzieli się w pierwszym rzędzie na 10 okręgów i w drugim rzędzie na 123 rejony.

1. Zielenogradzki okręg administracyjny Moskwy (oddzielne miasto w Zielenogradzie)
2. Północny okręg administracyjny Moskwy
3. Północno-wschodni okręg administracyjny Moskwy
4. Północno-zachodni okręg administracyjny Moskwy
5. Centralny okręg administracyjny Moskwy
6. Wschodni okręg administracyjny Moskwy
7. Południowy okręg administracyjny Moskwy
8. Południowo-wschodni okręg administracyjny Moskwy
9. Południowo-zachodni okręg administracyjny Moskwy
10. Zachodni okręg administracyjny Moskwy

[edytuj] Historia

Najstarsze ślady osadnictwa na terenie Moskwy pochodzą z IV-III wieku p.n.e. W IX wieku osada muromska, od ok. 862 w granicach Rusi. Najstarszy zachowany zapis dotyczący Moskwy pochodzi z 1147, kiedy to Jurij Dołgorukij wydał rozkaz zbudowania na Wzgórzu Borowickim drewnianej baszty, dając tym samym początek kremlowi moskiewskiemu. W 1237 zdobyta i częściowo zniszczona przez Batu-chana. Od 1283 stolica Księstwa Moskiewskiego.

[edytuj] Stolica Wielkiego Księstwa

Z walk o sukcesję po Aleksandrze Newskim na Rusi zwycięsko wyszło niewielkie Księstwo Moskiewskie, w którym od 1283 rządy sprawował najmłodszy syn Aleksandra, Daniel, założyciel moskiewskiej linii Rurykowiczów. W 1325 metropolita Rusi Piotr przeniósł swą siedzibę z Włodzimierza (dokąd wcześniej była przeniesiona z Kijowa) do Moskwy. W 1328 wielki książę włodzimierski, Iwan I Kalita, przeniósł na stałe do rodzimej Moskwy także stolicę wielkiego księstwa, co dało początek Wielkiemu Księstwu Moskiewskiemu. Prestiż miasta w owym czasie nieustale wzrastał. Książęta moskiewscy jako spadkobiercy Wielkiego Księstwa Włodzimierskiego posiadali zwierzchnictwo nad pozostałymi księstwami ruskimi. W mieście osiedlała się ruska inteligencja (duchowieństwo, bojarzy) m.in. z Kijowa i Włodzimierza. Iwan I rozbudował kreml, otaczając go nowymi wałami obronnymi. Nadal jednak wielcy książęta moskiewscy (do końca XIV wieku) najpierw obejmowali władzę we Włodzimierzu i tytułowali się wielkimi książętami włodzimierskimi.

[edytuj] Stolica Carstwa

Po upadku Konstantynopola (1453) Moskwa zyskała na znaczeniu jako spadkobierczyni Bizancjum, co podkreślić miało małżeństwo Iwana III z Zofią Paleolog, bratanicą ostatniego cesarza bizantyjskiego Konstantyna XI Dragazesa, a także przejęcie bizantyjskiego dwugłowego orła jako herbu państwa oraz bizantyjskiego ceremoniału dworskiego. Aspiracje Wielkiego Księstwa Moskiewskiego sformułowano w tezie o Moskwie jako "trzecim Rzymie". Moskwa miała się stać nową stolicą prawosławnego świata.

Miasto szybko przekształciło się w wielki ośrodek handlowy, rzemieślniczy, stało się centrum kultury ogólnoruskiej. W XVI w. kremlowską twierdzę otoczono murem, zachowanym do czasów współczesnych. Za czasów panującego w Moskwie w latach 1533-1584 Iwana IV Groźnego miasto otrzymało połączenie morskie, poprzez Morze Białe, z krajami Europy Zachodniej.

[edytuj] Wielka Smuta

W czasie Wielkiej Smuty i wojny polsko-rosyjskiej 1609-1618, w roku 1610, po zwycięstwie nad wojskami rosyjskimi w bitwie pod Kłuszynem odziały polskie pod wodzą hetmana polnego koronnego Stanisława Żółkiewskiego wkroczyły do stolicy Rosji, okupując ją do 1612. W sierpniu 1612 wybuchło w Moskwie powstanie mieszczan pod wodzą kupca Minina skierowane przeciw okupacji polskiej, w wyniku którego Polacy zostali wyparci z miasta. 1 września 1612 rozpoczęła się bitwa pod Moskwą stoczona pomiędzy rosyjskim pospolitym ruszeniem i armią polsko-litewską, która zakończyła się zwycięstwem Rosjan. 7 listopada skapitulował ostatni polski garnizon przebywający na Kremlu.

W 1613 Sobór Ziemski, zwołany w Moskwie przez mieszczan i szlachtę rosyjską, obrał na cara księcia Michała Romanowa. Dał on początek nowej dynastii, panującej w Rosji do 1917 i zakończył okres Wielkiej Smuty.

[edytuj] Rządy Piotra I

W 1712 Piotr I przeniósł stolicę z Moskwy do Sankt Petersburga, nowo powstałego miasta nad Newą. Moskwa pozostała jednak centralnym ośrodkiem imperium i nadal się rozwijała. W 1755 z inicjatywy Michaiła Łomonosowa założono w Moskwie pierwszy rosyjski uniwersytet noszący obecnie jego imię.

[edytuj] XIX wiek

W 1812 Moskwę okupowała Wielka Armia napoleońska. Rosjanie wypuszczając wcześniej więźniów nakazali im podpalić miasto, aby wojska napoleońskie nie miały gdzie się zatrzymać. W wyniku odcięcia znacznej części dostaw żywności przez rosyjskich powstańców oraz armię rosyjską, która stosowała podjazdową strategię walki i wydłużenia linii komunikacyjnych, a także braku miejsca do zakwaterowania wynikłego z pożaru, w którym uległo spaleniu ponad 70 procent zabudowy przy zbliżającej się zimie oraz braku nadziei na kapitulację Rosjan, Napoleon po 35 dniach okupacji nakazał odwrót. Po zniesieniu obowiązku pańszczyzny w 1861, rozpoczął się masowy napływ do miasta chłopów, powstawały liczne fabryki i zakłady przemysłowe.

[edytuj] XX wiek

W marcu 1918 utworzony przez bolszewików rząd przeniósł swą siedzibę do Moskwy. Podczas II wojny światowej moskiewska bitwa w 1941 ocaliła miasto. Po II wojnie światowej nadal się rozwijało. Po rozpadzie ZSRR i tzw. puczu sierpniowym (19-21 sierpnia 1991) Moskwa stała się stolicą Rosji, która w tym czasie proklamowała niepodległość.

Obecnie Moskwa jest "najwyższym" miastem Europy; obecnie są tu ulokowane najwyższe wieżowce na kontynencie, w tym egzemplarze w budowie.

[edytuj] Zabytki i miejsca warte odwiedzenia

• Kreml moskiewski
• Plac Czerwony a na nim m.in. Cerkiew Wasyla Błogosławionego, GUM i Mauzoleum Lenina
• Klasztor i cmentarz Nowodziewiczy
• Cmentarz Wagańkowski
• Galeria Trietiakowska
• Patriarsze Prudy
• ulice Arbat i Nowy Arbat
• Łubianka przy placu Łubiańskim
• Synagoga Chóralna
• pałac Kuskowo

[edytuj] Katastrofy i zamachy terrorystyczne

• 1977 - Zamach bombowy w moskiewskim metrze na linii Filiewskiej.
• 25 lutego 1977 - Pożar w Hotelu Rossija, największym hotelu w Europie. 42 ofiary śmiertelne, 50 osób rannych.
• 20 października 1982 - 60 ludzi stratowano w czasie wychodzenia z meczu Pucharu UEFA
• Wrzesień 1999 - Zamachy bombowe na budynki mieszkalne w Moskwie i innych miastach Rosji.
• Sierpień 2000 - Wybuch bomby w przejściu podziemnym przy placu Puszkina.
• 27 sierpnia 2000 - Pożar wieży telewizyjnej w Ostankino.
• 23 października 2002 - Atak na moskiewski teatr na Dubrowce.
• 6 lutego 2004 - Eksplozja bomby w moskiewskim metrze w pobliżu stacji Awtozawodzka. 42 ofiary śmiertelne.
• 31 sierpnia 2004 - Detonacja bomby przez dwóch zamachowców-samobójców koło stacji metra Ryska (Ryżskaja). 10 ofiar śmiertelnych.
• W nocy z 22 na 23 lutego 2006 zawaliła się hala targowa na Targowisku Basmannym w Moskwie. Co najmniej 58 osób zginęło. Podejrzewanym powodem jest niewłaściwa eksploatacja budynku lub wada konstrukcyjna.

[edytuj] Demografia

Wg oficjalnych statystyk Moskwa zaledwie przekroczyła 10 milionów mieszkańców. Nieoficjalne źródła głoszą jednak, że w Moskwie może żyć nawet 15 000 000 osób. Dokładna ocena jest bardzo trudna ze względu na dużą ilość nielegalnych imigrantów w mieście i korupcję panującą w administracji zajmującej się meldunkami. Zezwolenie na meldunek w Moskwie, jest w dalszym ciągu trudne do otrzymania legalną drogą, nawet dla obywateli Rosji, pomimo niezgodności ograniczeń w tym zakresie z konstytucją kraju. W 2007 w Moskwie zarejestrowanych było 1,26 miliona zagranicznych pracowników. Ocenia się jednak, że oprócz nich bez zezwolenia pracować może w mieście do 2 mln.osób nie posiadających obywatelstwa rosyjskiego.

[edytuj] Historia populacji

Rok Populacja 1400 40 000 1638 200 000 1710▼ 160 000 1725 145 000

Rok Populacja 1738▼ 138 400 1775 161 000 1785 188 700 1811 270 200 1813▼ 215 000 1825 241 500 1840 349 100 1856 368 800 1868 416 400 1871 601 969 1888 753 459

Rok Populacja 1897 1 038 600 1912 1 617 157 1920▼ 1 027 300 1926 2 101 200 1939 4 609 200 1959 6 133 100 1970 7 194 300 1979 8 142 200 1989 8 972 300 2002 10 383 000 2007 11 273 400

[edytuj] Dzisiejsza Moskwa

[edytuj] Gospodarka

Moskwa jest najbogatszym i najbardziej dynamicznie rozwijającym się miastem w całej Rosji. Wg miesięcznika "Forbes" pod względem liczby zamieszkałych w niej miliarderów Moskwa ustępowała w 2006 tylko Nowemu Jorkowi. W mieście zarejestrowana jest też większość największych rosyjskich i międzynarodowych przedsiębiorstw działających w Rosji, co przekłada się na znaczące dochody miasta. Niektóre państwowe giganty, jak na przykład monopolista "Gazprom", pomimo że ich główne siedziby znajdują się de facto w Moskwie, zarejestrowane są jednak w Sankt Petersburgu. Wiązane jest to najczęściej z naciskiem byłego prezydenta Władymira Putina na zapewnienie środków rozwojowych swojemu miastu rodzinnemu nad Newą.

Rozwój gospodarczy miasta w ostatnich latach wiąże się z jego dynamiczną rozbudową i przebudową. Wiele starych budynków, w szczególności bloki mieszkalne z lat 50. i 60. tzn. "Chruszczowki" czy też "Chruszczoby" jest systematycznie wyburzanych i zastępowanych przez nowoczesną architekturę. Niekiedy burzy się jednak także obiekty zabytkowe a zastępują je budynki kontrowersyjne z punktu widzenia architektonicznego. Przykładem takiego działania jest renowacja XIX-wiecznego kompleksu budynków "Sriednie Targowyje Riady" przy Placu Czerwonym, naprzeciw Cerkwi Wasyla Błogosławionego. Pod koniec 2006 wyburzono wewnętrzną część zabytkowego zespołu. W tym samym roku zburzono także położony nieopodal gigantyczny Hotel Rossija z lat 60. Na jego miejscu ma powstać nowoczesne centrum handlowe. Z modernizacją architektury miasta wiąże się także kontrowersyjny proces wysiedlania uboższych mieszkańców z centralnych i prestiżowych dzielnic.

[edytuj] Architektura wieżowcowa

Symbolem architektonicznego renesansu Moskwy są wznoszone w ostatnich latach nowoczesne wieżowce. Do ukończonych należy m.in. tzw. Triumph Palace będący aktualnie najwyższym budynkiem w Europie. W tej roli zastąpić ma go wkrótce jeszcze wyższy budowany właśnie drapacz chmur pod nazwą Federation Tower, który powstaje w ramach kompleksu "Moskiewskie City" ("Москва-Сити" lub też "Moscow International Business Center").

Oprócz budowy nowoczesnych budynków biurowych i mieszkalnych po 1990 odbudowano w Moskwie szereg mających symboliczne znaczenie zabytków zburzonych w latach komunistycznych. Do najsłynniejszych przedsięwzięć w tym zakresie należy odbudowa Cerkwi Chrystusa Zbawiciela.

[edytuj] Koszty życia

Wraz z rozwojem gospodarczym miasta i ciągłym napływem do niego inwestorów oraz nowych mieszkańców systematycznie rosną w Moskwie koszty życia. Ceny mieszkań od wielu lat mają tendencję wzrostową i osiągają w centrum miasta wysokości porównywalne z największymi metropoliami światowymi. W rankingu miast światowych pod względem kosztów życia cudzoziemców firmy Mercer Human Resources Consulting z 2006 Moskwa zajęła pierwsze miejsce jako najdroższe miasto świata. Ocena ta jest jednak często krytykowana, a nie ulega jednocześnie wątpliwości, że koszty życia dla osób niekorzystających ze specjalnych instytucji dla nieznających języka rosyjskiego pracowników przedsiębiorstw zagranicznych są znacznie niższe. Hogg Robinson Group w swoim rankingu kosztów pokojów hotelowych umieściła w 2008 Moskwę także na pierwszym miejscu jako najdroższe w tym zakresie miasto świata.

[edytuj] Nauka i edukacja

Moskwa jest najważniejszym ośrodkiem naukowym w Rosji. Tu swoją główną siedzibę ma Rosyjska Akademia Nauk i jej liczne instytuty. W Moskwie znajduje się także największe skupisko wyższych uczelni w kraju. Wśród 60 uczelni państwowych o statusie uniwersytetu do najważniejszych należą:

• Uniwersytet Moskiewski - MGU.
• Moskiewski Państwowy Instytut Stosunków Międzynarodowych - MGIMO.
• Rosyjska Akademia Sztuki Teatralnej - GITIS.
• Wszechrosyjski Państwowy Instytut Kinematografii im. S.A. Gierasimowa - WGIK.
• Państwowy Instytut Języka Rosyjskiego im. A.S. Puszkina - GIRJ.

[edytuj] Transport

W Moskwie zarejestrowanych jest ok. 2,5 miliona samochodów. Niedostosowana do takiej ilości pojazdów sieć drogowa miasta jest notorycznie przeciążona. Podstawą jej struktury są obwodnice: począwszy do okalającego ścisłe centrum "Pierścienia Bulwarowego" (Bulwarnoje Kolco), poprzez "Pierścień Sadowy" (Sadowoje Kolco) wyznaczający granice śródmieścia, następnie zakończony w 2004 "Trzeci Pierścień Transportowy" (Trietje Transportnoje Kolco) a skończywszy na wielkiej obwodnicy miasta znanej pod nazwą MKAD. W budowie znajduje się już "Czwarty Pierścień Transportowy".

Systemem rozbudowanej naziemnej komunikacji miejskiej zarządza Mosgortrans (Мосгортранс), w skład którego wchodzą:

• Sieć linii autobusowych
• Sieć linii tramwajowych (od 1899)
• Sieć linii trolejbusowych (od 1933)

Transport publiczny uzupełnia duża ilość mikrobusów znanych jako Marszrutki kursujących wzdłuż linii autobusowych, trolejbusowych i tramwajowych.

[edytuj] Metro

Ważnym środkiem transportu w Moskwie jest metro. Pierwszą stację moskiewskiego metra uruchomiono w 1935, a składają się na nie: 173 stacje, 12 linii i torowiska o łącznej długości 278,8 km.

[edytuj] Transport lotniczy

Porty lotnicze Moskwy:

• port lotniczy Szeremietiewo (Шереметьево),
• port lotniczy Domodiedowo (Домодедово),
• port lotniczy Wnukowo (Внуково),

oraz kilka mniejszych lotnisk, m.in. Bykowo (Быково), Ostafiewo (Остафьево).

[edytuj] Transport kolejowy

W mieście znajduje się dziewięć dużych dworców kolejowych obsługujących pociągi z poszczególnych kierunków: Dworzec Białoruski, Dworzec Kazański, Dworzec Kijowski, Dworzec Kurski, Dworzec Leningradzki, Dworzec Pawelecki, Dworzec Ryski, Dworzec Sawiołowski i Dworzec Jarosławski

[edytuj] Sport

W Moskwie działają takie kluby sportowe jak: CSKA Moskwa, Dynamo Moskwa, FK Moskwa, Lokomotiw Moskwa, Spartak Moskwa, Torpedo Moskwa. Na Łużnikach znajduje się pałac sportu. Rozgrywano tu m.in. Mistrzostwa Świata w Łyżwiarstwie Figurowym 2005 oraz Letnie Igrzyska Olimpijskie w roku 1980.

[edytuj] Zobacz też

• Medal za Obronę Moskwy
• Moskiewskie City

[edytuj] Linki zewnętrzne

• http://www.moskwa.polska.ru/
• Zdjęcia Moskwy
• Oficjalna strona rosyjskiej stolicy
• Kilka zbiorów zdjęć z Moskwy

p • d • e Podział terytorialny Rosji Podmioty Federacji Rosyjskiej Republiki Adygeja • Ałtaj • Baszkiria • Buriacja • Chakasja • Czeczenia • Czuwaszja • Dagestan • Inguszetia • Jakucja • Kabardo-Bałkaria • Kałmucja • Karaczajo-Czerkiesja • Karelia • Komi • Mari Eł • Mordwa • Osetia Północna • Tatarstan • Tuwa • Udmurcja Kraje Ałtajski • Chabarowski • Kamczacki • Krasnodarski • Krasnojarski • Nadmorski • Permski • Stawropolski • Zabajkalski Obwody amurski • archangielski • astrachański • biełgorodzki • briański • czelabiński • irkucki • iwanowski • jarosławski • kaliningradzki • kałuski • kemerowski • kirowski • kostromski • kurgański • kurski • leningradzki • lipiecki • magadański • moskiewski • murmański • niżnonowogrodzki • nowogrodzki • nowosybirski • omski • orenburski • orłowski • penzeński • pskowski • riazański • rostowski • sachaliński • samarski • saratowski • smoleński • swierdłowski • tambowski • tiumeński • tomski • tulski • twerski • uljanowski • włodzimierski • wołgogradzki • wołogodzki • woroneski Miasta wydzielone Moskwa • Sankt Petersburg Obwody autonomiczne Żydowski Okręgi autonomiczne Chanty-Mansyjski • Czukocki • Jamalsko-Nieniecki • Nieniecki Okręgi federalne Centralny • Dalekowschodni • Nadwołżański • Południowy • Północno-Zachodni • Syberyjski • Uralski

p • d • e Stolice Europy Stolice niepodległych państw Amsterdam (konstytucyjna), Holandia • Andora, Andora • Ateny, Grecja • Belgrad, Serbia • Berlin, Niemcy • Berno, Szwajcaria • Bratysława, Słowacja • Bruksela, Belgia • Budapeszt, Węgry • Bukareszt, Rumunia • Dublin, Irlandia • Haga (siedziba rządu), Holandia • Helsinki, Finlandia • Kijów, Ukraina • Kiszyniów, Mołdawia • Kopenhaga, Dania • Lizbona, Portugalia • Londyn, Wielka Brytania • Lublana, Słowenia • Luksemburg, Luksemburg • Madryt, Hiszpania • Mińsk, Białoruś • Monako, Monako (państwo-miasto) • Moskwa, Rosja • Oslo, Norwegia • Paryż, Francja • Podgorica, Czarnogóra • Praga, Czechy • Prisztina, Kosowo • Reykjavík, Islandia • Ryga, Łotwa • Rzym, Włochy • San Marino, San Marino • Sarajewo, Bośnia i Hercegowina • Skopje, Macedonia • Sofia, Bułgaria • Sztokholm, Szwecja • Tallinn, Estonia • Tirana, Albania • Vaduz, Liechtenstein • Valletta, Malta • Warszawa, Polska • Watykan, Watykan (państwo-miasto) • Wiedeń, Austria • Wilno, Litwa • Zagrzeb, Chorwacja Stolice regionów autonomicznych Douglas, Wyspa Man • Gibraltar, Gibraltar • Longyearbyen, Svalbard • Saint Helier, Jersey • Saint Peter Port, Guernsey • Thorshavn, Wyspy Owcze • Tyraspol, Naddniestrze